De snelloper

Mensen Ernst

De snelloper

Door: Rolf Bos

We zijn hem nu vergeten, maar aan het begin van de negentiende eeuw was de Noorse hardloper Mensen Ernst niet weg te denken van de voorpagina’s. De eerste professionele ultrarunner liep voor een weddenschap binnen twee weken van Parijs naar Moskou, draafde vervolgens van Constantinopel naar Calcutta (en terug!) en ging daarna al hardlopend naar de toen nog onbekende bronnen van de Nijl. Run, Mensen, Run!

Uiteindelijk werd hij in januari 1843 door een Afrikaanse rivier verslagen. Het doel, de onbekende bronnen van de Nijl, de finish die hij zichzelf had opgelegd, bleek buiten bereik. De loper bleef staan, leunde vervolgens uitgeput tegen een boom, legde een natte zakdoek over zijn hoofd, en stierf. Hij zakte langs de stam van de palmboom naar beneden, en bleef daar liggen. Dacht hij in die laatste ogenblikken nog aan de majestueuze fjorden in het verre Noorwegen, aan zijn te jong overleden moeder, aan de honderden wedstrijden waaraan hij had deelgenomen, aan Moskou, waar hij een paar jaar eerder vanuit Parijs naartoe was gedraafd?

Pas vele maanden later hoorden zijn vrienden dat hij in Zuid-Egypte was gestorven, maar toen was het ook meteen groot nieuws. Van Odense tot Leeuwarden, van Paramaribo tot Utrecht, van Aken tot Parijs, van New York tot Batavia, werden teksten geschreven die klonken als: Zoo stierf deze in zijne soort geheel enigen man, verre van zijn vaderland, aan de poorten der voor ons gansch onbekende gewesten der aarde.

Het verhaal nam bijkans mythische vormen aan. Mensen Ernst was al hardlopend vanuit oostelijk Duitsland via Damascus en Jeruzalem op zoek gegaan naar de bronnen van de Nijl, vele maanden was hij onderweg, hij liep meerdere marathons per dag, met een gemiddelde van tien kilometer per uur, levend op brood, koud vlees en wat wijn – en nu was hij dood. Kwam het door uitputting, waren zijn voeten kapot, of was het toch gewoon dysenterie geweest? Waren er misschien struikrovers in het spel? De kranten in het verre Europa speculeerden er lustig op los. Zwerfziek en rusteloos kon hij nooit lang op eene en dezelfde plek uithouden. En: Jammer dat hij zoo weinig van zijn bevindingen heeft opgetekend!

Een sportheld volgens de moderne definitie van het woord kun je deze nooit stil zittende Noorse zwerver niet noemen, maar overal waar in de eerste helft van de 19de eeuw kranten verschenen, had men van Mensen Ernst gehoord. In Nederland schreef zelfs de Drentsche Courant over hem. Hoogstwaarschijnlijk konden de meeste arme boertjes uit deze provincie nog niet lezen, maar in de plaggenhutten zal toch wel iets zijn doorgesijpeld over deze ‘boodschapper’. Het was nog een tijd dat mensen elkaar bij kaarslicht verhalen doorvertelden, en die – bij het doorgeven – nog iets smeuïger maakten.

Ruim een jaar na zijn dood was hij nog niet van de voorpagina’s verdwenen. De Leeuwarder Courant schreef in november 1844 hoopvol: De Akense krant wil weten, dat de beroemde Noorweegsche hardloper Mensen Ernst, wiens dood aan de Nijlbronnen voorleden jaar gemeld is, werkelijk nog in leven zou zijn, en laatstelijk in Oost-Indië was aangekomen. Ook andere kranten meldden dat hij nog zou leven, en ergens in de buurt van Calcutta zou draven. Mensen Ernst, de beroemde Noorweegsche hardlooper, die op eenen togt ter opsporing van der Nijlbronnen jl. jaar in Egypte zou gestorven en bij de Nijl-watervallen begraven zijn, leeft weder.

De berichten werden nooit bevestigd, waarschijnlijk betrof het een vroeg gevalletje van fakenews. Mensen Ernst was niet als Jezus weder opgestaan, de snellooper was echt dood.

Zijn levensgeschiedenis bleef de rest van die lange 19de eeuw fascineren. In maart 1879 wijdde de The New York Times nog een stuk aan hem, onder de kop: A WONDERFUL RUNNER. Het dagblad schrijft over het op dat moment populaire fenomeen van pedestrianisme (competitief snelwandelen/hardlopen), en noemt Mensen Ernst de grondlegger van deze sportbeoefening. He never walked, but invariably ran, keeping up a long, swinging lope for hours at a time without rest. (…) These rest he took while standing against a tree or other object of support.

Die rustmomentjes stelden overigens niks voor, het waren volgens de Amerikaanse krant slechts two short rests of 10 or 15 minutes each in 24 hours.

Twintig, dertig minuten rusten per etmaal? Allemachtig, hoe flikte je ‘m dat, Mensen Ernst?

Er bestaan helaas geen foto’s van deze Forrest Gump van de 19de eeuw, de fotografie was net uitgevonden, en hardlopers gingen nog veel te snel voor de langzame sluitertijden van de eerste camera’s. Er zijn wel een paar getekende prenten overgeleverd. Kleine man, in een klassiek ogende tuniek, een paar magere palmbomen op de achtergrond. De voetreiziger heeft een sextant in de hand, het navigatieapparaat waarmee je de richting kunt bepalen. Niks geavanceerde sporthorloges of dure smartphones, Mensen Ernst sleepte al rennende een ouderwetse gradenboog en een kompas met zich mee.

Maar wat weten we van die kerel, die in 1795 of 1799 in een afgelegen dorp in Noorwegen werd geboren? Je zou kunnen zeggen: bitter weinig, maar aan de andere kant werd er, zeker in de eerste helft van de 19de eeuw, al veel over hem geschreven, tot dikke boeken aan toe. Toch is het voor de schrijver in de 21ste eeuw lastig om fictie van waarheid te onderscheiden. Want was Mensen Ernst nou de koning Arthur van het hardlopen, of was hij waarlijk een atleet die wonderbaarlijke prestaties leverde, een loper met vleugels aan zijn voeten?

Geboren werd hij in het gehucht Fresvik, aan de Sognefjorden, de langste fjord van Noorwegen, hemelsbreed zo’n zeventig kilometer ten noorden van de stad Bergen. De man die later als Mensen Ernst door het leven zou stappen, heette bij zijn geboorte nog Mons Monsen Øyri. Hij was de zoon van een arme pachter, die al vroeg zou zijn gestorven. Andere bronnen vermelden echter dat zijn vader zeeman was, die ‘ergens in Afrika’ zou zijn verdwenen – vandaar zijn fascinatie later voor dat destijds nog volledig onbekende continent. Hoe dan ook, in Fresvik – tegenwoordig wonen er zo’n tweehonderd zielen – kon je aan het begin van de 19de eeuw geen kant op. Een weg werd pas in 1976 aangelegd. Je kon dwalen door de bergen die steil omhoogstaken vanuit het zwarte fjord, je afvragend wat er achter die hoge toppen lag, of je kon naar zee. En dat laatste deed Mons Monsen Øyri.

Hij ging naar de zeevaartschool in Kopenhagen – op dat moment nog de hoofdstad van de dubbelmonarchie Denemarken-Noorwegen. Hij leerde er navigeren (dat zou hem later nog van pas komen), monsterde aan als scheepsjongen bij de Engelse marine, en keerde Noorwegen voor eeuwig de rug toe. Hij verengelste zijn naam tot Mensen Ernst en zeilde de wereld rond. In Zuid-Afrika, het zal rond 1817 zijn geweest, ging hij voor het eerst meedoen aan lokale hardloopwedstrijdjes, waar toentertijd flink wat geld viel te verdienen. Hij was goed, al dravende in zijn matrozenpak.

Een paar jaar later was hij in Engeland, waar hij tussen Londen en marinestad Portsmouth deelnam aan een zogenaamde footrace. Hij legde de 72 mijl in negen uur af. Hij won, en verdiende een smak geld. Niet veel later draafde hij van de Britse hoofdstad naar Liverpool, 150 mijl in 32 uur. Kranten schreven er vol verbazing over, Mensen Ernst, de hardloper was geboren. In de taal van die tijd klonk dat zo: Hij verwierf eene schier Europeësche beroemdheid, er werd zulk eene looplust in hem wakker, dat hij sedert met de gezwindheid van een ruiter en de rusteloosheid eener zwaluw, zowel op gebaande als ongebaande wegen de wereld afliep.

Is ’t mogelijk, dat een mensch zoo iets volbrengt, waartoe het beste paard niet in staat zou zijn?

Hij zeilde naar het vasteland, kwam aan in Hamburg, liep naar Berlijn, ging een tijdje wonen op landgoed Annenrode in Thüringen – als zeeman had hij ooit de schoonvader van de landeigenaar het leven gered. Annenrode werd zijn basis, maar stilzitten was doodgaan, en dus trok hij er weer op uit, Europa in, om overal voor flinke sommen geld zijn hardloopkunsten te laten zien. Portugal, Spanje, Zwitserland, Parijs, terug in Kopenhagen waar hij ter vermaak van de duizenden toeschouwers ook op stelten liep. Een andere keer ging hij de strijd aan met paarden of honden, of trok hij opvallende kostuums aan, hij werd een ware showman.

In meer dan Europese zeventig steden moet hij in die jaren als een professional hebben hardgelopen, de Noor liet posters drukken waarop hij aankondigde dat hij er aan kwam. Boeren, burgers, buitenlui, koning, keizer, admiraal – iedereen kwam kijken, heel Europa kende Mensen Ernst, de Løperkongen van de footrace, de koning van het hardlopen. In Kopenhagen moest de Koninklijke Garde de duizenden fans tegenhouden die een glimp wilden opvangen van de legendarische snellooper.

Volgens sommige bronnen onderbrak hij deze tournee om aan te monsteren bij de Britse marine. Zo zou hij hebben deelgenomen aan de slag bij Navarino in 1827 waar een geallieerde vloot de Turks-Egyptische vloot een gevoelige nederlaag toebracht, een nederlaag die de verdere onafhankelijkheid van Griekenland weer een stapje dichterbij bracht, het was de laatste zeeslag in de geschiedenis tussen zeilschepen. Hij reisde vervolgens naar Alexandrië en na een bezoek aan de piramides reisde hij over land naar Jeruzalem, Damascus en Constantinopel (het tegenwoordige Istanbul), waar hij weer deelnam aan een aantal goed bezochte footraces, waar hij tegen de beroemde Turkse koerierslopers liep; vandaar ging hij – natuurlijk – te voet verder naar Boekarest, Wenen, Praag en Dresden. Na een reis van bijna een jaar kwam Mensen Ernst eindelijk ‘thuis’ op Annenrode aan.

Eenmaal uitgerust, ondernam Ernst een voetreis langs België, Nederland, Schotland en opnieuw Frankrijk. In dat laatste land zou hij aan zijn beroemdste wedstrijd beginnen, plannen daartoe had hij al eerder gesmeed. Want hij wilde meer, het werd een beetje routine, dat draven-voor-geld in steden, zoals zijn landgenoot Thor Gotaas een kleine twee eeuwen later zou noteren in zijn monumentale boek Running, A Global History.

We schrijven het jaar 1832. Napoleon was iets meer dan tien jaar dood, maar zijn veldtochten lagen nog stevig verankerd in het collectieve geheugen. In Frankrijk, maar ook in Nederland leefden nog tienduizenden die verplicht als soldaat gediend hadden in een van zijn legers. Vooral de zo dramatisch verlopen veldtocht naar Rusland, precies twintig jaar eerder, bleef fascineren. Wat als ik de 2500 kilometer van Parijs naar Moskou nou eens binnen vijftien dagen afleg?, zei hij tegen mogelijke sponsors. Doen, zeiden lieden als graaf Gustav Carl Fredrik Löwenhielm, als het je lukt, kun je op een mooi bedrag rekenen.

Op 11 juni 1832 – exact twintig jaar na het begin van de Russische veldtocht van Napoleon Bonaparte – vertrok Mensen Ernst uit Parijs. Een mensenmassa deed hem uitgeleide vanaf het Vendômeplein, nabij de zuil van Napoleon. Diezelfde avond was hij al in Châlons-sur-Marne, 145 kilometer ten oosten van Parijs. Omstanders zagen hem daar langs snellen. Een compacte loper, gespierd, een enigszins gehurkte loopstijl. Een wit shirt, een zwarte broek, een hoed met een pluimveer die ‘komisch’ heen en weer ging tijdens de ‘lange en slepende gang’. Een hardloper, dat kenden ze niet, daar in Châlons-sur-Marne, iemand liep alleen maar hard als hij op de vlucht was voor iets of iemand, dus ze grepen hem vast en sloten hem op in een varkensstal. Maar de Noor liet zich niet opsluiten. Even later liep hij toch weer verder, af en toe witbrood gedoopt in rum etend – ‘rum en witbrood hielden mij op de been in mij lichte huppeltred.’ Ook pepte hij zich onderweg op met zeker mengseltje uit de apotheek dat hij altoos bij zich droeg.

Twee dagen later was hij in Kaiserslautern, weer later snelde hij langs Krakau, waar de op de akkers zwoegende boeren zich afvroegen of daar een waanzinnige liep, bezeten door de duivel. Ze konden het hem niet vragen, want Mensen Ernst, dat kleine, dunne, grijsharige kereltje met dat verweerde gezicht, was alweer een stip aan de horizon.

Op 19 juni bereikte hij Russisch grondgebied, een paar dagen later ploeterde Mensen Ernst langs Borodino, waar Napoleon twintig jaar eerder de Russen had verslagen. Moskou lag nog slechts een dagtocht weg, en de snelloper had nog ruim 48 uur over. Maar toen ging het toch – bijna – mis. Wantrouwende dorpelingen, niet gewend aan hardlopende vreemdelingen, grepen de dravende zonderling en sloten hem op in een cel. Maar Mensen Ernst wist, via de schoorsteen, te ontsnappen. De dorpelingen zagen hem van het dak afspringen, maar konden zijn snelheid niet bijbenen – hij was alweer weg.

Op naar Moskou, waar hij een dag te vroeg voor de poorten van het Kremlin stond. Hij werd als een held onthaald, moest aanschuiven aan talloze banketten en werd in St. Petersburg voorgesteld aan tsaar Nicolaas I. Daarna keerde hij huiswaarts. Zijn verhalen waren hem vooruit gesneld, dankzij estafettelopers en de optische telegraaf, een vroeg middel van communicatie binnen Europa. Eenmaal terug in Parijs werd zijn hotel bestormd door nieuwsgierigen, die den held van den dag zien wilden. Ook kreeg hij zijn beloofde 4000 franken uitbetaald. Daarna trok hij bedaard naar Zwitserland, gaf hier en daar voorstellingen…

Spoelen we even door in de tijd en kijken we met de bril van 2022 naar de prestaties van Mensen Ernst, dan kun je je afvragen of, en hoe, het mogelijk was (en is) om ruim 2500 kilometer (1600 mijl) binnen veertien dagen af te leggen. Met een gemiddelde van 185 kilometer per dag! Drie rondjes Texel, en dat dag na dag! Zonder volgauto’s, of zelfs meefietsende hulptroepen, dwars door deels onbekend terrein, zonder goede wegen en wegwijzers. Dit menselijk perpetuum mobile moest dus zelf navigeren en de weg vragen én tussen de achttien en twintig uur per dag gelopen hebben, onderwijl ook nog eens tientallen rivieren overstekend.

Kan dat? Of om met tijdgenoten van Mensen Ernst te spreken: Is ’t mogelijk, dat een mensch zoo iets volbrengt, waartoe het beste paard niet in staat zou zijn?

Had ultraloper Jan Knippenberg nog geleefd, dan hadden we het hem kunnen vragen het nog eens dunnetjes over te doen, maar ja, Jan is al jaren dood, en gezien de huidige geopolitieke situatie in oostelijk Europa kun je trouwens momenteel toch niet hardlopen tussen Frankrijk en Rusland.

Wellicht is het Parijs-Moskou-verhaal over Mensen Ernst later flink aangedikt, door onder meer de Duitser Gustav Rieck die in 1844 een boek over hem schreef, waarin veel verzonnen lijkt, de Duitser beschikte over een dikke zuig-duim: Mensen Ernst’s Leben, See-, Land- und Schnell-Reisen in allen fünf Welttheilen. Nach mündlichen und schriftlichen Ueberlieferungen. Maar laten we even nuchter met die getallen van Parijs-Moskou uit 1832 gaan goochelen: de Mensen Ernst van de 20ste eeuw, de Griekse wonderloper Yiannis Kouros, liep ooit, in 1984 in Australië, ruim duizend kilometer in een kleine zes dagen. Verdubbel dat aantal en je komt enigszins in de buurt – al moet je dan in de resterende twee dagen nog eens vierhonderd kilometer afleggen. Kouros liep in 1996 in Frankrijk binnen 48 uur 473 kilometer… Menselijkerwijze – of beter gezegd: bóvenmenselijkerwijze – kán het dus.

Enfin. Je moet niet alles kapot willen checken als het om het fenomeen Mensen Ernst gaat, dit blad heet niet voor niets Mystical Miles. Snel terug dus naar de eerste helft van de 19de eeuw. De Noor had de smaak te pakken. Hij liep in opdracht van koning Ludwig van Beieren van München naar Griekenland, waar zijn zoon Otto ook koning was geworden. Mensen, die brieven voor de Griekse koning in zijn ransel had, deed er 24 dagen over en legde dagelijks gemiddeld 153 kilometer af. Onderweg moest hij omlopen langs steden waar de cholera of de pest heersten. En dan waren er nog de talloze rivieren, het getal 69 wordt genoemd: ‘Pas door eene rivier gezwommen en met de kleeren nog nat aan het lijf zag ik alweer twee, drie andere waterbekkens op mij wachten.’

Ook werd hij beroofd door bandieten en gearresteerd door een Ottomaanse Pasja bij de Griekse grens als vermoedelijke spion. Het is alsof de grote schrijver Karl May het allemaal verzonnen heeft. Eenmaal in Nauplion, toen nog de hoofdstad van het jonge koninkrijk Griekenland (dat zich net voor een deel had bevrijd van het juk van de Turken), ging hij per schip naar Triëst. Daar pakte hij zijn oude stiel weer op, van rondreizend hardloper.
In juli van het jaar 1836 reisde Mensen Ernst naar Constantinopel om zijn grootste reis tot dan toe te beginnen (‘de kroon op al zijn wondertogten’). De Britse Oost-Indische Compagnie wilde belangrijke en dringende documenten naar Calcutta sturen. Ernst, die inmiddels bekend stond als een ‘betrouwbare en snelle’ koerier, bood aan om de documenten binnen zes weken te bezorgen. Dat kan nooit, meenden zijn opdrachtgevers. Er werd een realistischer voorstel gedaan: als Ernst erin zou slagen de documenten binnen acht weken te bezorgen, zou deze 19de eeuwse pakjesbezorger een som van 150 pond sterling krijgen. Ik ben al weg, zei Mensen Ernst, en hij trok zijn schoenen aan. Hij kwam op 27 augustus om negen uur ’s ochtends aan in Calcutta, ruimschoots binnen de afgesproken tijd.

Na een paar dagen in Calcutta te hebben doorgebracht om uit te rusten, zat er weinig anders op dan weer naar huis te rennen. Hij nam een meer noordelijke route en rende terug naar Constantinopel, waar hij 28 dagen later aankwam. Mensen Ernst, onze ultraloper avant la lettre, legde deze onwaarschijnlijke rondreis van in totaal 5200 mijl af in 59 dagen, een gemiddelde van bijna 90 mijl per dag. Opnieuw een ongelooflijke prestatie!

Schrijver dezes legde hetzelfde traject, Istanbul-Calcutta, ooit per bus af. Het schier oneindige Oost-Turkije, Teheran in toen nog Perzië, Herat en Kandahar in het wilde Afghanistan, de welhaast onneembare Khyberpas, Pakistan; en dan wachtte nog het uitgestrekte Noord-India, met de rivier de Ganges… Het was een tocht die vele weken in beslag nam. Per bus, en een stukje trein in India, het was een verschrikkelijk eind.

Mensen Ernst liep de hele route! Alstublieft!

Factchecking is ook in dit geval vrijwel onmogelijk – wel is zeker dat hij slechts acht dagen over het traject Teheran-Constantinopel deed. In de Perzische hoofdstad kreeg Mensen Ernst een gedateerde brief mee, die hij acht dagen later bij de Zweedse ambassade afleverde.

Terug in Europa waren er nieuwe dromen. Naar China rennen, of dwars door Afrika, naar de bronnen van de Nijl, die door nog geen enkele Europeaan waren gezien. Mensen Ernst trad in dienst van Prins Heinrich von Pückler-Muskau, een edelman uit het Duitse Bad Muskau die fan was van het lange-afstands-lopen en bovendien als classicus geïnteresseerd was in het oude Griekenland, en dus de klassieke Olympische Spelen. Hij was ook de man die het woordje sport in de Duitse taal zou introduceren. ‘Ik heb een paard op twee benen in dienst genomen’, schreef hij oneerbiedig aan een vriend over zijn nieuwste personeelslid, ‘en hij draagt een Turks kostuum.’

‘Ga jij maar eens in Afrika kijken’, zei de prins, die zelf ook aan de oevers van de Nijl had gestaan, ‘mijn zegen heb je. Ik geef je de benodigde papieren en geld mee. Neem de route via Damascus en Jeruzalem.’

Dat liet Mensen Ernst zich geen tweemaal zeggen. Binnen dertig dagen was hij al in Jeruzalem (‘waar hij eenige boodschappen had af te doen’), vandaar liep hij verder naar Caïro en de Nijl. Stroomopwaarts ging het, voorbij de oude tempels van Luxor en Karnak. Hij was al bijna in Soedan toen hij uitgeput tegen een palmboom ging leunen. Dysenterie, uitgedroogd, of was hij gewoon óp – wie zal het zeggen? Daar in het zuiden van het bloedhete Egypte, niet ver van de beroemde tempel van Aboe Simbel, bezweek onze snelloper. Geheel onverwachts uitgelopen.

Een paar dagen later werd zijn uitgeteerde lijk gevonden. Het werd ter plekke begraven, ‘aan den eersten waterval van den Nijl’. Zijn graf is een kleine twee eeuwen later verdwenen. De plek waar hij stierf is nu een groot meer genaamd naar president Nasser, gevormd door de bouw van een reusachtige dam.

‘Hij was een eerlijk en trouwhartig mensch’, schreef een krant een paar maanden na zijn overlijden. ‘Hij is miljoenen en miljoenen mensen voorbij gelopen.’

Mensen Ernst had het zelf al voorspeld: als ik stil sta, ben ik dood.

 

Dit is een verhaal uit Mystical Miles Magazine – editie 6

 

Dit verhaal van Rolf Bos over de legendarische Mensen Ernst is te lezen in editie 6 van Mystical Miles. Bestel het losse nummer voor nog veel meer mooie verhalen of word abonnee en ontvang het magazine 4x per jaar op je deurmat.

Dit verhaal van Rolf Bos over de legendarische Mensen Ernst is te lezen in editie 6 van Mystical Miles. Bestel het losse nummer voor nog veel meer mooie verhalen of word abonnee en ontvang het magazine 4x per jaar op je deurmat.

Sameena van der Mijden

Sameena van der Mijden

Lopen tot de zon opkomt

Vaak. En ver.

Door: Koen de Jong

De nacht heeft iets magisch, iets veiligs. Er is niemand. De straten zijn van jou.

Sameena van der Mijden loopt hard. Vaak. En ver. Ze loopt tot de zon opkomt of tot de straten tot leven komen. Ze is Nederlands kampioene op de 100 kilometer. Haar volgende doel is gewoon vanuit huis weg te rennen met een rugzakje op en dan maar zien hoe ver ze gaat lopen, hoe lang ze onderweg is en waar ze gaat slapen.

Hardlopen is voor Sameena veel meer dan een sport. Het eerste wat ze doet als ze wakker wordt, is hardlopen. Pufje Ventolin, slokje Redbull en naar buiten. Bij de deur hangt een bord: When nothing goes right, go left. Voor minder dan acht kilometer is ze nooit te porren en bij voorkeur loopt ze meer dan twintig kilometer. Op een gewone werkdag dan, want eigenlijk is het nooit ver genoeg. De marathon loopt ze als opwarmertje voor een 100 kilometer of verder. Marathons maken überhaupt weinig indruk. Voor veel lopers is de finish van een marathon het summum, op nacht- en ultraloopster Sameena maakt het weinig indruk.

Het Vondelpark, is dat niet de finish van de marathon van Amsterdam?

Nee, je finisht in het Olympisch Stadion.

Hmmmm, waar ken ik dat Vondelpark dan van? Loop je daar wel doorheen met de marathon?

Trainingsschema’s, hartslagmeters, synthetische loopshirts, carbonzolen of een vermogensmeter zijn aan de ultraloopster niet besteed. Naar buiten en rennen. Daar draait het om. Als je rent, houden de demonen in je hoofd zich koest en ben je veilig.

Tien jaar geleden was de nacht voor Sameena niet veilig. Of ze had klanten met wie ze seks moest hebben of ze lag bang in bed te piekeren over de video die van haar was gemaakt. Ze droomde niet over lange runs langs het strand of nachtelijke loopavonturen onder de sterren. Er was alleen angst en schaamte.

Ze is een bekende verschijning geworden in haar strijd tegen het taboe dat rust op mensenhandel. Haar ultra van 500 kilometer in december 2020 voor Serious Request haalde landelijke media. Sameena is geboren in New Delhi en kwam al na vier maanden naar Nederland. Haar biologische ouders kent ze niet. Nu rent ze (bijna) dagelijks vanuit Arnhem langs de Rijn of over de Veluwe.

Elf jaar geleden liep ze niet hard. Ze kwam de deur nauwelijks uit. Haar vriendje had haar met lieve woorden en een charmante lach een veilige plek aangeboden. Een stabiel thuis was een mooi vooruitzicht, dus Sameena ruilde haar zwervende bestaan in voor een vast adres. Dat bleek voor heel even veilig. Maar na een maand trok Sameena’s vriendje haar in een zwarte wereld met gedwongen seks en agressie. De streng christelijk opgevoede jonge vrouw werd eerst verkracht en later gechanteerd met de opname van die verkrachting.

Ze bleef drie jaar in de greep van haar loverboy en toen kwam er een kans om uit haar wereld van vernedering en gedwongen seks te stappen. Na drie jaar vluchtte Sameena naar Den Bosch. Een heftige periode volgde. In Den Bosch was het opeens stil. Geen telefoon meer die ze continu in de gaten moest houden, geen mensen aan de deur, niemand die op haar stond te wachten op de hoek van de straat. Met de stilte kwam verwerking, weerstand en intens verdriet. Een periode waarin anorexia, depressie en zelfmoordpogingen sterker leken dan de wens om te rennen en te ontdekken of het leven ook een zonnige kant had.

 

Maar tussen de donkere wolken in haar hoofd, vond ze een kracht die haar dreef naar frisse lucht en fysieke inspanning. Het begon met een video op YouTube, waarin iemand zegt dat je de dag moet beginnen met opstaan op een vaste tijd én je bed moet opmaken. Nadat Sameena dit een week had gedaan kwam de behoefte om te sporten. Iets om haar verdriet, woede en onmacht te beteugelen. In een korte broek, een katoenen shirt en op haar alledaagse, afgetrapte schoenen begon ze te rennen. Zonder tijd. Zonder doel. Gewoon lopen. In het begin had ze na 200 meter het gevoel dat haar longen eruit vielen. Op dagen dat de woede overheerste, nam ze iemand in haar hoofd: de loverboy of een klant. En daar ging ze. Volle kracht. Ze kon dit op eigen houtje. Ze had ondanks haar dyslexie ook haar diploma gehaald. En ze was eerder ook, tegen het advies van haar arts, gestopt met de Ritalin. Liever druk, dan een schim van zichzelf. En juist dat probeerde ze met hardlopen terug te vinden: zichzelf.

 

Op dagen dat de hoop op een betere toekomst overheerste, drong een quote zich op van een van de YouTube-video’s die ze bekeek. De quote van David Goggins is haar op dit moment het meest dierbaar:

We all have the ability to come from nothing to something.’

De kracht zit in haarzelf, weet ze. Haar eerste tatoeage met Faith op haar pols is inmiddels overgetekend en het christelijke geloof heeft ze afgeschud. Met kerken heeft ze niets, geef haar maar bossen en uiterwaarden op zondagmorgen. Er is vast wel iets, maar ze moet het zelf doen. Toen een arts vertelde dat ze astma had, haalde ze dan ook haar schouders op. Nee, ze hoefde geen Ventolin. Pas toen ze voor de derde keer in een jaar in het ziekenhuis lag met een longontsteking, ging ze akkoord. Het goede nieuws: sinds ze iedere dag een pufje neemt, heeft ze geen longontsteking meer gehad. Dus ze kon blijven lopen.

En ze liep. Iedere dag weer. Naarmate de weken verstreken voelde ze zich sterker worden. Ze ging gezonder eten en voelde zich steeds beter. Ze had weer aandacht voor de omgeving om haar heen en ze ging zich spiegelen aan haar huisgenoten. Ze besloot haar havodiploma af te maken via staatsexamens en een bijbaan te zoeken. De eerste stapjes in de goede richting.

Langzamerhand behaalde ze steeds meer successen, van een havodiploma naar een zorgopleiding, een baan in de Efteling, en later in de zorg. En ze bleef hardlopen.

Nog steeds op afgetrapte sneakers. Na een jaar schreef ze zich in voor een wedstrijdje, maar ze werd vreselijk uitgelachen door haar huisgenoot. ‘Wat moeten mensen wel niet denken als je zo aan de start verschijnt?’ Geen toffe opmerking als je zelfvertrouwen met brokstukjes aan het opbouwen is. Maar de liefde voor het lopen bleef. Of eigenlijk was het geen liefde, maar een eerste levensbehoefte, net als eten en ademen.

Later verhuisde ze naar een plekje voor zichzelf. Opnieuw een stap, maar ook een onzekere stap. Ze bleef echter investeren in haar opleiding, haar werk en ze bleef goed voor zichzelf zorgen. En ze bleef hardlopen.

In deze periode begon ze ook ’s nachts te lopen. Soms rond 1.00 uur, soms rond 3.00 of 4.00 uur.

De nacht heeft iets magisch, iets veiligs. Er is niemand. De straten zijn van jou.

Sameena: ultraloopster en voorvechtster om het taboe rondom mensenhandel te verminderen.

Haar nachtelijke trainingen werden ook langer en ze genoot van het alleen zijn, de stilte of de muziek op haar oordoppen zonder dat ze alert hoefde te zijn op haar omgeving. Eigenlijk is er wat dat betreft weinig veranderd. Ook nu nog is alleen hardlopen datgene wat ze het liefste doet. Op haar werk als verpleegkundige in een verzorgingstehuis worden ze geregeld gek van haar, als ze als een ADHD’er over de afdelingen stuitert. Dat onrustige zit er nu eenmaal in. Ze ís druk. Maar met haar hardloopschoenen aan, verandert ze in een rennende zenboeddhist. Als ze tien jaar geleden geld had gehad, was ze vermoedelijk nooit gaan rennen op haar oude gympen, maar had ze zich aangemeld bij een kickboksschool om haar verdriet en agressie eruit te slaan. Zoals Lucia Rijker. Ook het boeddhisme zoals Rijker het beschrijft in haar boek Bokser en Boeddhist spreekt tot verbeelding. Een ultraloop heeft iets meditatiefs. Vooral het punt dat je het gevoel hebt buiten jezelf te komen en boven jezelf gaat hangen, is een aangename staat van zijn. Je moet tot op zekere hoogte ook wel buiten jezelf treden. Op een 100 kilometer is nauwelijks in te schatten hoe lang je erover gaat doen, dus je weet ook niet hoe hard je moet starten. Sameena start bij voorkeur hard. Als je er dan na 70 kilometer achterkomt dat je te hard bent gestart, heb je toch alvast 70 in the pocket. Dan hoef je er nog maar 30. Voor gewone stervelingen is dat ver genoeg om er de brui aan te geven, maar de kunst is dan om je niet te identificeren met de pijn en gewoon je ritme te houden. Naast haar geslaagde nationale record op de 100 kilometer en haar buitengewone prestatie tijdens een 24-uurs race (183,3 kilometer) of de 500 kilometer in zes dagen voor Serious Request gaat het ook bij het ultratalent weleens mis. Bij een 100 kilometer op een baan is ze eens uitgestapt en een 24-uursloop in Barcelona bleek eens te veel van het goede. Eén keer is ze tijdens een wedstrijd buiten bewustzijn geweest. Op Texel. Na 90 kilometer van de 120 zakte ze neer. De schrik zat er daarna wel even in, maar de drang naar lopen was al snel weer sterker. En eigenlijk vond ze het wel geruststellend. Ze kon dus gewoon grenzen verleggen, want haar lichaam gaf zelf wel een seintje als het teveel bleek. En dus doet Sameena wat ze het liefste doet: rennen, rennen en rennen. Hoe sterk de behoefte aan hardlopen is, blijkt uit haar training op 10 september 2018. Om 7 minuten over vijf in de morgen trekt ze de voordeur dicht en gaat ze 9 kilometer hardlopen. De straat uit en zo snel mogelijk het bos in. Een constant tempo rond 5:46 min/km. Snelheid en afstand zijn niet belangrijk en ook het vroege tijdstip is voor de loopster niet bijzonder. Maar het is nog geen 36 uur na de finish op de 100 kilometer waar ze Nederlands kampioene werd.

Van een verslaving is geen sprake en ook haar anorexiaverleden boezemt haar geen angst in. Ja, ze loopt graag 20 kilometer vóór een ontbijt en ja, ze wil ie-de-re dag rennen onder andere om haar ADHD, haar angsten en verdriet te beteugelen. Maar een verslaving is destructief en zorgt dat je geen oog hebt voor de buitenwereld en je omgeving. Terwijl je van rennen juist opener en vriendelijker wordt. Naar anderen en voor jezelf. Dus laten we dat doen: hardlopen. Ver en zonder doel. Want dat is het mooiste. Rugzakje op en zien waar je uitkomt.

Meer mooie en inspirerende verhalen lezen? Neem een abonnement op Mystical Miles en mis geen enkel verhaal meer!

Sneak preview

Sneak preview

Door: the pack

Zweet dat prikt in je ogen. Een pad dat geen pad blijkt te zijn. Lopen in het pikkedonker. Jezelf overtreffen, niet door sneller te lopen maar door avonturen te beleven die je eerst niet durfde. Hardlopen kent veel gedaantes. Met Mystical Miles gaan we op zoek naar niet eerder vertelde verhalen én adembenemend mooie foto’s. Hieronder een sneak preview.

Join the pack!

Klik HIER om je te abonneren op Mystical Miles Magazine.

Kintsugi

Kintsugi

Door: Léonie van den Haak

Hieronder een fragment uit het verhaal van ultraloopster Léonie van den Haak. In 2012 liep ze de Spartathlon (246km) en eindigde als achtste. Sinds 2017 woont ze in hartje Tokio, waar ze marketing director Tokyo is voor adidas. Voor ons schreef ze een prachtig verhaal over scherven, theeceremonies en jezelf bij elkaar rennen.

De vaas die ik ben, vertoonde al op jonge leeftijd breuken. Of eigenlijk was mijn vaas zo goed als in tweeën gebroken. Twee delen die op een of andere manier weer aan elkaar gelijmd moesten worden. Net als de theeceremonie en de neonlichten niet met elkaar te rijmen lijken, leek het ook een lastige klus om de twee scherven van mezelf dichter bij elkaar te brengen. Van de keiharde realisatie dat alles van waarde weerloos is, tot het onvermoeibare najagen van dromen dat uiteindelijk altijd tot het verlangen naar weer nieuwe dromen leidt. Doodvermoeiend bij vlagen, maar uiteindelijk de enige manier waarop ik functioneer. Theeceremonie, neonlicht. En hardlopen als de gouden lijm die het verbindt. De lijm die misschien wel waardevoller is dan de scherven zelf, maar zonder die scherven niks waard is.”

Fotografie: Lee Basford

Hey dirtbag

Hey Dirtbag

Door: Tim van der Veer

Is het verhaal echt of is het fictief? Tim van der Veer schreef voor de eerste editie een prachtig verhaal over ene Bill McGuire.

Mijn naam is Bill McGuire. Ik woon in Santa Monica, aan de zuidkust van Californië. Vorige maand ben ik 86 jaar geworden. Nu ik het hardop zeg, heb ik het gevoel dat ik lieg. Het kan niet waar zijn. Maar als ik in de spiegel kijk, zie ik wat zich het best laat omschrijven als een geïmplodeerde versie van mezelf. Dus kijk ik liever niet in de spiegel. De blikken van de mensen op straat volstaan. Vriendelijk lachen ze naar me, een goedaardige geest uit verdwenen tijden. Ik heb er vrede mee, misschien klopt het wel. Weet je, ondanks dat het me dertig minuten kost om achthonderd meter af te leggen van mijn appartement aan Georgina Avenue naar de Beach Club voor mijn dagelijkse kop koffie, ben ik een hardloper. Eens een hardloper, altijd een hardloper. Als ik hier op het terras mijn ogen sluit, het verkeer wegdenk en me concentreer op het zuchten van de zee, ren ik over het strand. Dan schuurt het zand onder mijn voeten, suist de lucht door mijn oorschelpen. Veel heb ik te danken aan hardlopen. Vrienden, liefdes. Zoveel verhalen. Laat me je er  eentje vertellen, over iemand, die ik slechts drie keer vluchtig ontmoette maar desondanks nooit zal vergeten, een echte dirtbag, net als ik.”

Scum on the run

Scum on the run

Door: Leon Verdonschot

De volgende tekst is een fragment uit het interview van Robert-Jan Rietveld door Leon Verdonschot. Robert-Jan Rietveld a.k.a. Bertus, is één van de oprichters van Schorem Haarsnijders & Barbier in Rotterdam. Zij zijn ooit de barbier-trend begonnen in Nederland, misschien wel in de wereld. Bertus en Leen (zijn partner in crime) reisden (pre-Corona) als rocksterren over de wereld om hun barbieren-kennis (en stijl) te verspreiden. Dat leverde een hoop roem en aandacht op. Lekker. En soms ook niet. Robert-Jan is namelijk een veelgebruiker van het leven. Tot een paar jaar geleden gebruikte hij spullen die niet goed voor je zijn, tenminste, niet in de mate waarmee hij ze consumeerde. Tegenwoordig rent hij. Ook mateloos. Maar ach. Gelukkig rent hij. Beter voor hem en beter voor ons. Want het levert een verdomd mooi verhaal op.

“Hij is 46 nu, na jaren van het tegenovergestelde nu volledig clean, eet alleen nog plantaardig (‘terwijl ik niet eens zo’n achterlijke dierenliefhebber ben, ik vind koeien nog steeds vieze beesten, maar ik vind niet dat ik het recht heb om het finale oordeel over hun welzijn te vellen’), hij vast zestien uur per dag (‘en dan is zo’n eerste maaltijd van de dag om 12 uur lékker, man!’), en is zeer sportief. Tot zijn eigen verbazing, eigenlijk, dat laatste. ‘Ik ben zo ontzettend niet-sportief geweest, mijn hele leven. Of nou ja: ánders sportief. Het was jarenlang voor mij alleen maar skateboarden, en ik heb sowieso nooit iets gehad met competitie, of met sporten waar jurering aan te pas komt. Ik kom best wel uit een – hij zet een geaffecteerd accent op – gegoed gezin. Vooral mijn moeder vond dat ik moest leren tennissen, zodat ik later een ‘balletje kon opslaan met een collega’ – zo’n nest, weet je wel. Een blauwe maandag heb ik inderdaad op tennisles gezeten, maar dat vond ik kut. En sporten op school vond ik ook de hel. En dan helemaal de coopertest: als een zoutzak liep ik helemaal achterin. Ik was ook dik, kon niet touwklimmen en had een dikke bril. En dus werd ik gepest. Dus vond ik de kleedkamer ook een kutplek. Als ik nou nog een lul tot op mijn knieën had, had ik in ieder geval breed kunnen staan onder de douche, maar die had ik ook niet. Ik was nergens voor te porren op sportgebied, tot skateboarden in mijn leven kwam. Daar is al mijn zakgeld in gaan zitten, en tegelijk heb ik daar mijn middelbare schoolcarrière mee verneukt, want tien uur per dag was ik buiten. Ik vond dat zó gaaf. Later heb ik die liefde alleen nog een tijdje gehad voor bowlen, toen ik ontdekte dat je dat ook vaker kunt doen dan eens per jaar op je verjaardag. En dat je daar mag sporten met bier en bittergarnituur hielp ook wel – that’s my kind of sport! Die liefde was opeens ook weer over; volgens mij liggen mijn bowlingballen nog steeds in het kluisje van dat bowlingcentrum.

Hardlopen had ik vroeger wel eens gedaan, maar serieus werd het pas in de Schoremtijd. De eerste keer was letterlijk tot de hoek van de straat, en toen moest ik bijna kotsen.’”


Lees het hele verhaal in Mystical Miles Magazine #1

Jere van Dyk; de loper, de gevangene, de journalist.

Jere van Dyk; de loper, de gevangene, de journalist.

Door: Jere van Dyk

Jere van Dyk is een voormalig hardloper voor de University of Oregon. Zijn artikelen voor The New York Times over de Sovjet-invasie in Afghanistan leverde hem een Pulitzer Prize-nominatie op. Veel van zijn artikelen en rapportages (o.a. voor CBS) spelen zich af in afgelegen en gevaarlijke plekken op aarde, zoals Afghanistan en Pakistan. Zijn boek Captive –
My Time as a Prisoner of the Taliban is in het Nederlands vertaald als Gevangene van de Taliban.
De adviezen over leven in coronatijd – die hij in zijn verhaal voor Mystical Miles beschrijft – zijn in april 2020 gepubliceerd in The Wall Street Journal.

Elke ochtend deed ik push-ups. Elke ochtend ging ik op mijn rug liggen en duwde mijn benen omhoog, handen in de zij, en bewoog mijn benen alsof ik aan het fietsen of hardlopen was. In gedachten was ik de kleine jongen die met zijn vader leert fietsen. In gedachten was ik de loper op de training, luisterend naar de coach naast de baan. Als ik wilde ontsnappen, moest ik fit zijn om lang en snel te kunnen rennen. De oefeningen deden me ontspannen. 

Op een dag vertelde een van de bewakers dat de zoon van een Taliban-bevelhebber een nieuwe nier nodig had. Misschien zouden ze die van mijn nemen. Dat was alles. Hij ging weg en ik bleef achter, rondjes lopend in de ruimte. Ik vertelde tegen mijn bodyguards en mijn gids dat ik zou ontsnappen. Ik zou ontsnappen en wegrennen. Later die nacht werden we naar buiten geleid om gebruik te maken van een klein houten toilet. Een bewaker kwam naar me toe. Hij zei dat als ik zou proberen te ontsnappen, als ik weg zou rennen, hij me als een dolle hond zou achtervolgen.”

Steve Prefontaine

Steve Prefontaine

Door: Wiep Idzenga

Cultheld Steve Prefontaine wordt in onze eerste editie fantastisch beschreven door Wiep Idzenga.

Wiep schrijft voor een groot aantal magazines over voetbal en reizen. Ook schreef hij voetbalboeken en een wielerboek. Drie daarvan eindigden bij de eerste drie bij de Nico Scheepmaker Beker, de prijs voor het beste sportboek van het jaar. Zijn laatste boek gaat over de relatie/rivaliteit tussen Wout van Aert en Mathieu van der Poel.

Hieronder een fragment uit zijn verhaal over Prefontaine.

“The best pace, is a suicide pace, and today is a good day to die”

“Wat hij aan techniek ontbeerde, compenseerde Prefontaine ruimschoots met energie en hartstocht. Hij liep onstuimig, met hart en ziel. Door zijn kortere linkerbeen helde hij een beetje over naar het middenterrein. Als een schaatser hing hij in de bochten, altijd met zijn sprekende, wijdgeopende ogen strijdlustig naar voren gericht, verlangend naar wat komen ging. Zijn tegenstanders keken plichtmatig naar het stukje tartan voor hun voeten, alsof ze geen plezier hadden in lopen. Prefontaine verafschuwde dat. Hij liep omdat hij niets liever deed. Hij zag zichzelf als een artiest die de toeschouwers iets moois en creatiefs wilde voorschotelen. Iets dat ze nog nooit hadden gezien en ook nooit zouden vergeten. ‘Some people create with words or with music or with a brush and paints. I like to make something beautiful when I run.’”